Mộ tháp đá là công trình tưởng niệm dựng theo chiều cao: phần đế đỡ cả khối tháp, thân tháp có khoang để an trí hũ tro cốt, bên trên là các tầng mái thu nhỏ dần. Nhiều người còn gọi là tháp mộ đá, bảo tháp đá, và khi dùng chủ yếu để đặt hũ tro thì gọi là tháp để tro cốt. Trước đây mộ tháp gắn với nhà chùa và chư tăng. Ngày nay nhà chùa còn dựng tháp đá làm nơi an trí tro cốt cho Phật tử, và với những gia đình chọn hỏa táng, tháp hoặc mộ để tro cốt là một cách giữ tro cốt người thân trong khuôn viên riêng.
Bài viết này tổng hợp những gì chúng tôi đã thực hiện với dòng sản phẩm này tại xưởng Đá Mỹ Nghệ Quang Trung ở làng nghề đá Ninh Vân, Ninh Bình: các kiểu tháp, cấu tạo, cách chọn đá, quy trình làm và những công trình thật. Quang Trung thành lập năm 2013; ông Đinh Văn Trung, người sáng lập, có 15 năm kinh nghiệm trong nghề đá. Số đo trong bài lấy từ bản vẽ và video của từng công trình, ảnh lấy từ thư viện ảnh công trình của xưởng.
Nội dung chính
- Mộ tháp đá là gì, khác lăng mộ thông thường ở đâu
- Tháp đá dùng cho ai
- Các kiểu tháp đá chúng tôi đã làm
- Cấu tạo một ngôi tháp đá
- Chọn đá làm tháp: granite hay đá xanh rêu
- Quy trình làm tháp đá, từ xưởng Ninh Vân đến sân chùa
- Chi phí làm tháp đá phụ thuộc vào những gì
- Một số công trình tháp đá Quang Trung đã thực hiện
- Câu hỏi thường gặp
1. Mộ tháp đá là gì, khác lăng mộ thông thường ở đâu?
Một ngôi mộ đá thông thường nằm sát mặt đất, có bia, phần mái hoặc lăng thờ đi kèm. Mộ tháp đá thì vươn lên theo chiều cao. Phần đế nâng cả khối tháp khỏi mặt sân, thân tháp có khoang an trí và cửa khoang, phía trên là các tầng mái nhỏ dần rồi kết thúc ở phần đỉnh. Mặt bằng của tháp thường là một hình nhiều cạnh đều: sáu cạnh (lục giác) hoặc tám cạnh (bát giác).
Cùng một công trình, mỗi nơi gọi một tên. Nhà chùa hay nói bảo tháp. Tháp an táng vị tổ sư của một ngôi chùa thường được gọi là tháp tổ, tháp cho các vị sư được gọi là tháp mộ sư hay mộ tháp phật giáo. Gia đình tìm hiểu thì quen dùng mộ tháp, tháp mộ đá hoặc tháp để tro cốt. Khi trao đổi với chúng tôi, những tên gọi này đều chỉ cùng một nhóm sản phẩm. Điều cần làm rõ ngay từ đầu là tháp dùng cho ai, đặt ở đâu và cần bao nhiêu vị trí an trí.
Mộ tháp khác tháp đá trang trí ở điểm nào?
Cụm từ "tháp đá" còn được dùng cho đèn đá, tháp trang trí sân vườn hay non bộ. Mộ tháp khác ở chỗ có khoang an trí, có cửa khoang và vách ngăn bên trong, lại đặt ở nơi thờ tự để con cháu, Phật tử đến thắp hương lâu dài. Vì vậy kích thước, kết cấu, hướng đặt và cách lắp dựng của một ngôi mộ tháp đều phải tính cho sự trang nghiêm và việc thăm viếng về sau, không chỉ cho dáng đẹp.
2. Tháp đá dùng cho ai?
Nhà chùa làm nơi an trí tro cốt cho Phật tử
Mùa hè năm 2026, Chùa Phước Huệ ở Bảo Lộc, Lâm Đồng giao cho chúng tôi việc làm một nơi an trí tro cốt trong khuôn viên chùa. Sau những lần trao đổi về phương án thiết kế và chất liệu, nhà chùa chọn hai tháp bát giác bằng granite xanh Ninh Thuận. Mỗi tháp có năm tầng mái, cao 6,86 m chưa tính tam cấp, bên trong có 40 vị trí an trí. Hai tháp đứng ở hai vị trí trong sân chùa. Toàn bộ hành trình từ xưởng đến ngày bàn giao được kể trong bài tháp đá bát giác granite xanh tại Chùa Phước Huệ.
Với nhà chùa, những điều cần tính trước gồm số vị trí an trí, cách bố trí cửa khoang để mở ra khi cần, lối đi quanh tháp, khoảng cách giữa các tháp và hướng nhìn từ chính điện. Những con số này quyết định chiều rộng thân tháp và số tầng mái.
Tháp cho chư tăng và vị trụ trì
Nhiều ngôi tháp chúng tôi làm trước đây là tháp cho các vị sư. Năm 2020, xưởng chế tác một mẫu bảo tháp đá hoa sen cho Thầy trụ trì của một ngôi chùa: tháp ba tầng mái, chia tám lăng, mỗi cạnh chạm một bông sen nở.
Ở Tân Hòa, Phú Mỹ, Vũng Tàu, chúng tôi làm tháp đá bát giác ba tầng mái bằng đá xanh rêu làm nơi an vị của hai Sư Thầy. Với khu lăng mộ tháp cho Sư Thầy tại Chùa Thiền Tôn, TP. Huế, chúng tôi tư vấn và thiết kế từ năm 2022, hoàn thiện năm 2023; cả khu gồm tháp, bình phong, cuốn thư, lan can và cổng trụ biểu bằng đá xanh rêu.
Tháp cho chư tăng thường đi cùng các hạng mục khác trong một khu đất riêng của chùa, nên chúng tôi thường thiết kế cả khu chứ không chỉ một ngôi tháp đứng lẻ.
Gia đình chọn hỏa táng
Với gia đình chọn hỏa táng, có hai hướng thường được cân nhắc: gửi tro cốt vào chùa, hoặc làm một nơi an trí riêng trong khuôn viên dòng họ, trong nghĩa trang. Tháp để tro cốt hay mộ tro cốt thuộc hướng thứ hai. Một ngôi mộ tháp để tro cốt cho gia đình có quy mô nhỏ hơn nhiều so với tháp của nhà chùa. Điều cần trao đổi là số người sẽ an trí về sau, diện tích đất, quy định của nơi đặt mộ và mong muốn của các thành viên trong gia đình.
3. Các kiểu tháp đá chúng tôi đã làm
Khi tìm mẫu mộ tháp đá đẹp hay mẫu tháp để tro cốt, điều đầu tiên nên chọn là hình dáng thân tháp, vì nó quyết định số mặt chạm khắc, độ rộng chân tháp và cách bố trí khoang an trí. Dưới đây là các kiểu chúng tôi đã làm, kèm công trình thật.
Tháp bát giác
Tháp bát giác có thân tám mặt, mỗi tầng mái có tám đầu đao. Hai tháp ở Chùa Phước Huệ có năm tầng mái, tháp ở Vũng Tàu có ba tầng mái và rộng 192 cm, bảo tháp hoa sen năm 2020 có ba tầng mái với tám mái đao lợp ngói ống ở mỗi tầng. Ở cả ba công trình, số tầng mái đều là số lẻ.
Thân tám mặt cho nhiều khoảng để chạm khắc: hoa sen, chữ, hoa văn tròn hay ô cửa. Khi tháp đứng giữa sân, người đến viếng đi vòng quanh và nhìn thấy những mặt khác nhau, nên chúng tôi thường chia đề tài chạm cho từng mặt ngay từ bản vẽ.
Tháp lục giác và khu tháp nhiều hạng mục
Tháp lục giác có thân sáu mặt, dáng gọn hơn tháp bát giác cùng chiều cao. Ảnh flycam dưới đây chụp một khu tháp đá xanh rêu do Quang Trung thi công: tháp lục giác đứng giữa sân lát đá, phía trước là cuốn thư chạm hình, hai bên là trụ biểu và lan can bao quanh. Khu lăng mộ tháp ở Chùa Thiền Tôn cũng gồm đủ các hạng mục này: tháp, bình phong, cuốn thư, lan can và cổng trụ biểu.
Mộ lục giác, mộ bát giác cỡ nhỏ
Không phải nơi nào cũng cần một ngôi tháp cao. Với mộ cho một người, một dạng chúng tôi đã làm là mộ lục giác: thân sáu mặt đặt trên đế, phía trên là bát sen và bia. Ngôi mộ lục giác granite đỏ dưới đây được hoàn thiện tại xưởng Quang Trung năm 2026 cho một gia đình ở Hà Nội. Mộ bát giác làm theo cùng cách, khác ở số mặt của thân và kích thước đế.
4. Cấu tạo một ngôi tháp đá
Lấy hai tháp ở Chùa Phước Huệ làm ví dụ. Bản vẽ mặt đứng ghi bề rộng 3,20 m và chiều cao tổng thể 6,86 m, chưa tính phần tam cấp. Một ngôi tháp cao gần bảy mét không thể làm từ một khối đá, nên tháp được chia thành nhiều cấu kiện để gia công, vận chuyển và cẩu lắp an toàn. Vì vậy chúng tôi không gọi cả ngôi tháp là nguyên khối; điều quan trọng là từng cấu kiện được chọn đá kỹ và các mối ghép được căn chỉnh chính xác.
- Đế và tam cấp: phần đế nâng tháp khỏi mặt sân và chịu toàn bộ tải trọng. Tam cấp giúp người đến viếng bước lên gần cửa khoang.
- Thân tháp và khoang an trí: ở Phước Huệ, cửa khoang có thể tháo ra khi cần, bên trong có vách ngăn chia thành 40 vị trí an trí cho mỗi tháp. Mặt ngoài thân chạm hoa sen.
- Các tầng mái và đầu đao: ba tầng mái dưới của tháp Phước Huệ, mỗi mái ghép từ hai viên đá; hai tầng mái trên làm liền. Mái cong, đầu đao vút lên ở mỗi góc.
- Phần đỉnh: khép lại dáng tháp và là điểm cao nhất của công trình.
- Hạng mục quanh tháp: lan can, cuốn thư hoặc bình phong, trụ biểu và sân lát đá, thường gặp ở khu tháp cho chư tăng.
5. Chọn đá làm tháp: granite hay đá xanh rêu?
Các ngôi tháp trong bài làm từ năm 2020 đến 2024 đều bằng đá xanh: tháp hoa sen, tháp ở Vũng Tàu, khu tháp Thiền Tôn và khu tháp trong ảnh flycam đều là đá xanh rêu hoặc đá xanh tự nhiên. Hai tháp ở Chùa Phước Huệ năm 2026 dùng granite xanh Ninh Thuận, còn ngôi mộ lục giác ở Hà Nội dùng granite đỏ. Hiện nay xưởng ưu tiên granite cho các công trình mới.
Khi chọn đá, chúng tôi trao đổi với nhà chùa hoặc gia đình về mấy điểm:
- Màu đá và khung cảnh: granite xanh, granite đỏ hay đá xanh rêu cho cảm giác khác nhau khi đặt giữa sân chùa, giữa nghĩa trang hay trong khuôn viên dòng họ. Gia đình nên xem đá thật ở xưởng hoặc qua ảnh công trình trước khi quyết định.
- Mức chạm khắc: đề tài chạm, độ sâu và số mặt chạm ảnh hưởng đến thời gian làm và chi phí.
- Bảo hành: sản phẩm granite được bảo hành một năm; đá xanh rêu không thuộc diện bảo hành này.
- Độ bền: độ bền thực tế của một ngôi tháp còn tùy khối đá, nền móng và cách lắp đặt. Vì vậy chúng tôi trao đổi kỹ về móng và mặt bằng trước khi chốt kích thước.
Gia đình muốn so sánh kỹ hơn hai dòng đá có thể xem trang mộ đá granite (hoa cương) và trang mộ đá xanh rêu.
6. Quy trình làm tháp đá, từ xưởng Ninh Vân đến sân chùa
Dù nhà chùa hay gia đình muốn xây tháp để tro cốt, mỗi ngôi tháp đều đi qua quy trình 5 bước giống các công trình đá khác của xưởng: tư vấn, thiết kế 3D, gia công, vận chuyển và lắp đặt, nghiệm thu. Dưới đây là từng bước, kèm những gì chúng tôi đã làm ở Chùa Phước Huệ.
- Tư vấn: nhà chùa hoặc gia đình gửi mặt bằng, số vị trí an trí cần có và mong muốn về dáng tháp. Ở Phước Huệ, phương án thiết kế và chất liệu được chốt sau nhiều lần trao đổi với nhà chùa.
- Thiết kế 3D và bản vẽ: chúng tôi dựng phối cảnh và bản vẽ mặt đứng có kích thước để nhà chùa, gia đình xem trước dáng tháp.
- Gia công: việc gia công hai tháp Phước Huệ bắt đầu ngày 07/08/2026. Đá thô được cắt thành phôi, máy CNC tạo hình mái và hoa văn, người thợ chỉnh lại mép đá, rà từng chỗ tiếp giáp. Sau đó các phần đế, thân và mái được ráp thử ngay tại xưởng để xem cả dáng tháp lẫn từng mối ghép trước khi đá đi xa.
- Vận chuyển và lắp đặt: các cấu kiện đi gần 1.400 km từ Ninh Bình vào Lâm Đồng. Tại chùa, từng phần được cẩu lên, đội thợ căn chỉnh và xem lại chỗ ghép trước khi chuyển sang phần tiếp theo.
- Nghiệm thu và bàn giao: ngày 04/10/2026, hai tháp được lắp đặt xong và bàn giao cho nhà chùa.
Từ ngày bắt đầu gia công đến ngày bàn giao, công trình Phước Huệ mất gần hai tháng. Thời gian của mỗi công trình khác nhau theo kích thước, số cấu kiện và mức chạm khắc.
Máy móc giúp tạo hình đúng bản vẽ, còn người thợ quan sát, mài, chạm sửa và hoàn thiện. Làm nghề ở Ninh Vân, chúng tôi được thừa hưởng kỹ thuật chạm khắc và nếp làm việc của cha ông, và muốn giữ nếp nghề ấy trong từng chỗ nối của một ngôi tháp.
Video dưới đây giới thiệu phần tháp sau khi lắp dựng ở Chùa Phước Huệ: cửa khoang, vách ngăn, các tầng mái và hoa văn trên thân.
7. Chi phí làm tháp đá phụ thuộc vào những gì?
Chúng tôi chưa công bố bảng giá chung cho tháp đá, vì hai ngôi tháp cùng chiều cao có thể chênh nhau nhiều tùy cách làm. Chi phí phụ thuộc chủ yếu vào:
- Kích thước và số tầng mái: tháp càng cao, thân càng rộng thì càng nhiều cấu kiện và khối lượng đá.
- Loại đá: granite hay đá xanh rêu, màu đá và kích thước khối đá cần dùng.
- Mức chạm khắc: số mặt chạm, đề tài và độ sâu đường chạm.
- Số vị trí an trí và cách làm cửa khoang: khoang nhiều ngăn, cửa tháo được cần gia công kỹ hơn.
- Hạng mục đi kèm: lan can, cuốn thư, trụ biểu, sân lát, tam cấp.
- Vận chuyển và lắp dựng: quãng đường, điều kiện đường vào và chỗ đứng cho xe cẩu tại công trình.
Cách nhanh nhất để có con số sát thực tế là gửi cho chúng tôi kích thước khuôn viên, số vị trí an trí và vài ảnh mặt bằng. Gọi 0943 628 118 hoặc nhắn Zalo 0943628118 để được tư vấn phương án và báo giá theo thiết kế.
8. Một số công trình tháp đá Quang Trung đã thực hiện
| Công trình | Thời gian | Kiểu tháp | Loại đá |
|---|---|---|---|
| Chùa Phước Huệ, Bảo Lộc, Lâm Đồng | Gia công từ 07/08, bàn giao 04/10/2026 | 2 tháp bát giác, 5 tầng mái, cao 6,86 m chưa tính tam cấp, 40 vị trí an trí mỗi tháp | Granite xanh Ninh Thuận |
| Chùa Thiền Tôn, TP. Huế | Tư vấn từ 2022, hoàn thiện 2023 | Khu lăng mộ tháp cho Sư Thầy, có bình phong, cuốn thư, lan can, cổng trụ biểu | Đá xanh rêu |
| Tân Hòa, Phú Mỹ, Vũng Tàu | Bài đăng 02/2024 | Tháp bát giác, 3 tầng mái, rộng 192 cm, nơi an vị của 2 Sư Thầy | Đá xanh rêu |
| Bảo tháp hoa sen cho Thầy trụ trì | 2020 | Tháp 3 tầng mái, 8 lăng, mỗi cạnh chạm bông sen | Đá xanh tự nhiên |
Quá trình thi công khu tháp ở Chùa Thiền Tôn được ghi lại riêng trong bài thi công lắp dựng khuôn viên tháp đá tại chùa Thiền Tôn. Gia đình muốn xem thêm các dòng mộ khác có thể tham khảo trang mẫu mộ đá và lăng mộ đá của xưởng.
9. Câu hỏi thường gặp
Mộ tháp đá và bảo tháp có phải là một không?
Trong cách gọi hằng ngày, phần lớn trường hợp là một. Bảo tháp là cách gọi quen thuộc trong nhà chùa, mộ tháp và tháp mộ đá là cách gọi của nhiều gia đình, tháp để tro cốt nhấn vào công năng an trí hũ tro. Khi liên hệ, gia đình chỉ cần cho chúng tôi biết tháp dùng cho ai và cần bao nhiêu vị trí an trí.
Một tháp để tro cốt chứa được bao nhiêu hũ?
Số vị trí phụ thuộc vào thiết kế khoang bên trong và kích thước hũ. Ở Chùa Phước Huệ, mỗi tháp có 40 vị trí an trí. Với tháp cho gia đình, số vị trí thường ít hơn và được tính theo số người sẽ an trí về sau.
Nên chọn tháp bát giác hay tháp lục giác?
Tháp bát giác có tám mặt, nhiều khoảng để chạm khắc và nhìn tròn đầy hơn khi đứng giữa sân. Tháp lục giác có sáu mặt, dáng gọn hơn ở cùng chiều cao. Chúng tôi thường đề xuất theo diện tích khuôn viên, số tầng mái và đề tài chạm mà nhà chùa hoặc gia đình mong muốn.
Tháp đá cao bao nhiêu là hợp lý?
Không có một chiều cao chung. Hai tháp ở Chùa Phước Huệ cao 6,86 m chưa tính tam cấp vì đặt trong sân chùa rộng và cần nhiều vị trí an trí. Tháp ở Vũng Tàu rộng 192 cm với ba tầng mái. Chiều cao nên tính theo khoảng sân, khoảng nhìn và các công trình xung quanh.
Làm một ngôi tháp đá mất bao lâu?
Với hai tháp Phước Huệ, từ ngày bắt đầu gia công 07/08/2026 đến ngày bàn giao 04/10/2026 là gần hai tháng, gồm cả ráp thử tại xưởng, vận chuyển gần 1.400 km và lắp dựng. Tháp nhỏ hơn, ít chạm khắc hơn thường cần ít thời gian hơn.
Có được xem tháp trước khi lắp đặt không?
Có. Chúng tôi ráp thử tháp tại xưởng trước khi vận chuyển để kiểm tra dáng tháp và từng mối ghép. Nhà chùa, gia đình có thể xem qua ảnh và video ráp thử, hoặc hẹn đến xưởng ở thôn Bộ Đầu, phường Nam Hoa Lư, Ninh Bình để xem trực tiếp.
Tháp đá có được bảo hành không?
Sản phẩm granite được bảo hành một năm. Đá xanh rêu không thuộc diện bảo hành này. Độ bền thực tế còn tùy khối đá, nền móng và cách lắp đặt, nên chúng tôi luôn trao đổi về móng và mặt bằng trước khi chốt thiết kế.